Fore Kazık Başlık Kirişi (Cap Beam) Tasarımı Nasıl Yapılır?
Başlık kirişi (cap beam), fore kazıkların üst kısmını birbirine bağlayarak yükü grup halinde üst yapıya aktaran betonarme elemandır. Kazık temelinin performansı için kritik önem taşır.
Başlık Kirişinin Görevleri
- Yük Dağıtımı: Üst yapıdan gelen yükleri kazıklara eşit şekilde dağıtır.
- Grup Etkisi: Kazıkları bir grup olarak çalıştırır.
- Moment Aktarımı: Deprem yüklerini kazıklara aktarır.
- Bağlantı: Kolon, perde ve radye ile kazıklar arasında bağlantı sağlar.
Tasarım Kriterleri
- Boyutlandırma: Kazık çapının en az 1,5 katı genişlik ve 1,0 katı yükseklik önerilir. Örneğin Ø80 cm kazık için minimum 120x80 cm başlık.
- Kazık Bağlantısı: Kazık donatısı başlık içine en az 40Ø (40 çap) girmelidir.
- Kesme Dayanımı: TBDY 2018 ve TS 500'e göre kesme hesabı yapılır.
- Eğilme Donatısı: Üst ve alt donatı, moment diyagramına göre hesaplanır.
- Etriye: Kesme ve sargı etkisi için sıklaştırılmış etriye kullanılır.
- Pas Payı: En az 5 cm (deniz kenarında 7 cm).
Tasarım Süreci
- Üst yapıdan gelen yükler ve momentler belirlenir.
- Kazık grubuna dağılım hesaplanır.
- Başlık kirişi boyutları seçilir.
- Eğilme ve kesme donatısı hesaplanır.
- Kazık-kolon bağlantısı detaylandırılır.
- Sismik detaylandırma yapılır (TBDY 2018).
Uygulama Detayları
- Kazık başları sağlam betona kadar kırılmalı
- Kazık donatısı başlık donatısıyla kenetlenmeli
- Beton sınıfı: En az C30/37 önerilir
- Döküm öncesi kalıp ve donatı kontrolü yapılmalı
- Beton dökümü vibratörle sıkıştırılmalı
Önemli: Başlık kirişi, kazıklı temelin yük üst yapıya aktarıldığı son bağlantıdır. Tasarım ve imalat hataları yapısal güvenliği doğrudan etkiler.